social media

Idea 2018

Opera to międzynarodowa dziedzina sztuki wzbogacona o lokalną wrażliwość, a więc sztuka wymagająca umiejętności mówienia własnym głosem, wymagająca potencjału twórczego.

Opera to sieć łączności kulturowej. Ludzie z różnych stron świata mogą się porozumieć, znaleźć wspólny język, jeśli znają i rozumieją te same dzieła sztuki. Shakespeare, Mozart, Goethe, Szymanowski, Chagall to sieć łączności kulturowej - międzynarodowy język emocji. Więź ze światem polega na odczuwaniu emocji. Wspólnota polega na odczuwaniu podobnych emocji.

Opera jest rodzajem deklaracji przynależności do kulturalnego świata. Jako element europejskiej tożsamości kulturowej od ponad 400 lat pozostaje w centrum zainteresowania kulturalnych ludzi o wyrafinowanej wrażliwości, ale równocześnie funkcjonuje jako powszechna rozrywka.


Opera otwiera umysły, ponieważ pokazuje, że każdą opowieść można snuć na wiele różnych sposobów, że każde dzieło można wykonać w różny sposób, że trawa namalowana przez artystę nie musi być zielona, że wiersz jest piękny nie ze względu na jego temat, że człowiek jest człowiekiem bez względu na narodowość, kolor skóry lub wyznanie.

Sztuka nie jest dosłowna. Publiczność idzie na spektakl, żeby zobaczyć dobre wykonanie dobrej opery, a nie dosłowne przeprowadzenie treści. Libretto można przeczytać w domu.

Opery nie można sprowadzać do prostych opisów, nie można jej w sposób infantylny objaśniać, ponieważ opera, jak każda sztuka, odzwierciedla współczesność, a ta nie jest prosta. Współczesność jest złożona, wielowymiarowa, często relatywna. Współczesność to emocje, a one nie są czarno-białe. Nie chodzi wyłącznie o wizje artystyczne, ale o wyższy cel, którego definiowanie wymaga mówienia o imponderabiliach. Opera chroni przed banalizacją i unifikacją świata.

Opera jest nadzwyczaj ważna w czasach, kiedy ludzie stracili zdolność skupienia, uważnego słuchania, podążania za opowieścią. Świat sztuki wysokiej ustępuje pola popkulturze, przez co wszyscy tracimy możliwość komunikowania głębokich treści. Cyniczny koniunkturalizm świata eventów już dawno zaburzył równowagę pomiędzy myśleniem eventowym, a działaniem akceptowalnym dla kulturalnej, obytej, wrażliwej publiczności, która ucieka przed krzykliwą tandetą. Prymitywne rozumienie wspólnoty i chęć przypodobania się absolutnie wszystkim to niebezpieczna pułapka - stajemy się nikim, wydmuszkami bez właściwości. Dlatego finansowanie kultury masowej z pieniędzy publicznych to zamach na kreatywność, zdolność do innowacji i naszą intelektualną tożsamość, jaką powinno być krytyczne myślenie.

Błędem jest myślenie o wydarzeniach artystycznych jako prezencie dla odbiorców. Współczesność wymaga, aby była to inwestycja w ludzi. Kluczowa jest partycypacja, komunikacja z publicznością i organiczna praca z lokalnymi społecznościami. Zadaniem instytucji kultury jest nie tylko fizyczne funkcjonowanie w sercu miasta, ale realne stawanie się sercem miasta poprzez komunikację z publicznością i tworzenie więzi społecznych.

Efekt wykonania dzieła bywa odrażający, oburzający, brzydki, wulgarny, ale czasami musi taki być. Musimy przezwyciężać strach przed innością, nowością, zmianą, silną emocją. Musimy przezwyciężać postawy konserwatywne, ponieważ ich owocem jest bieda. Musimy przezwyciężać tęsknotę za unifikacją, za prostymi rozwiązaniami, ponieważ ich owocem są totalitaryzmy.

Opera to zaproszenie do uczestniczenia jako istoty obywatelstwa. Obywatelstwo to codzienna praktyka bycia razem. Kultura i sztuka to współczesne, nowoczesne spoiwo Europy, instrument budowania nowoczesnego społeczeństwa. Opera edukuje emocjonalnie, ponieważ pokazuje, że każdą historię można opowiedzieć nie tylko w jeden sposób. Dlatego też osłabia nacjonalizmy, łagodzi rasizm, studzi fundamentalizm religijny, edukuje przyszłych mieszkańców świata poprzez angażowanie ich w życie społeczne. Więź ze światem polega na odczuwaniu emocji, a sztuka wyraża emocjonalną prawdę o rzeczywistości. A więc misja: kreacja, oddziaływanie, dialog, partycypacja, różnorodność.

Opera to ukojenie - potrzebujemy więcej ciszy. Potrzebujemy wyzwolenia od narzuconych znaczeń i symboli. Potrzebujemy zachwytu nad abstrakcją, z którą możemy wreszcie zostać sam na sam.

Jan Tomasz Adamus, Dyrektor Artystyczny Festiwalu Opera Rara